ศัลยกรรมช่องปาก
การถอนฟัน
คือการนำเอาฟันออกไปจากเบ้ากระดูกขากรรไกร ซึ่งถือเป็นการศัลยกรรมช่องปากขั้นพื้นฐานและมีระดับความยากง่ายแตกต่างกันไป
เหตุผลสำคัญที่จำเป็นต้องทำการถอนฟัน คือ
- ฟันผุมากจนถึงชั้นโพรงประสาทฟัน
- มีปัญหาโรคเหงือกอย่างรุนแรงซึ่งทำอันตรายต่อเนื้อเยื่ออ่อนและกระดูกที่อยู่โดยรอบฟันซี่นั้น
- ฟันหัก แตกร้าว ที่ไม่สามารถบูรณะได้
- ฟันคุดที่ไม่สามารถขึ้นในขากรรไกรได้
- ฟันที่ต้องถอนเพื่อใช้ช่องว่างในการจัดฟัน
- ฟันที่ขัดขวางการขึ้นของฟันซี่อื่น
- ฟันเกิน
- ฟันที่อยู่ระหว่างรอยแตกหักของกระดูกขากรรไกร
- ฟันที่อยู่ในบริเวณตำแหน่งที่จะได้รับรังสีรักษา เช่นบริเวณศีรษะและลำคอ
ขั้นตอนการถอนฟัน
- X-ray เพื่อดูลักษณะฟันและรากฟันที่อยู่ภายในกระดูกขากรรไกร เพื่อวางแผนการรักษาก่อนการถอนฟัน
- ทันตแพทย์ใส่ยาชาเฉพาะตำแหน่ง รอจนยาชาออกฤทธิ์
- ทันตแพทย์ถอนฟันออก
- หลังจากถอนฟันเสร็จทันตแพทย์จะให้กัดผ้าก๊อซที่ผ่านการฆ่าเชื้อ
การถอนฟันน้ำนม
ถอนฟันน้ำนม หรือ ถอนฟันเด็ก (Dental Extraction) คือ กระบวนการรักษา ที่ทันตแพทย์เด็ก หรือ หมอฟันเด็ก จะวางแผนการรักษาเป็นทางเลือกสุดท้าย สำหรับกรณีที่ ไม่สามารถเก็บฟันน้ำนมซี่นั้นๆไว้ได้ เช่น ฟันที่ผุมากๆ จนถึงโพรงประสาทรากฟัน และไม่สามารถรักษารากฟันเพื่อเก็บฟันซี่นั้นไว้ได้ หรือมีความจำเป็น ต้องทำการรักษาด้วยการ ถอนฟันเด็ก ในซี่นั้นๆออก เช่น กรณีที่ ฟันน้ำนม ยังไม่ยอมหลุดออก และ ฟันแท้เริ่มขึ้นมาแล้ว ทำให้ไม่มีที่เพียงพอ สำหรับให้ฟันแท้ ขึ้นมาได้อย่างปกติ
การผ่าฟันคุด
ฟันคุด คือ ฟันที่ไม่สามารถขึ้นมาในช่องปากได้ตามปกติ ส่วนใหญ่มักเกิดกับฟันกรามซี่สุดท้าย อาจจะขึ้นได้เพียงบางส่วน หรือขึ้นไม่ได้เลยทั้งซี่ เป็นเหตุให้ฟันฝังตัวในกระดูกขากรรไกรในทิศทางต่าๆงกัน โดยปกติฟันกรามซี่สุดท้ายจะขึ้นในช่วงอายุระหว่าง 18-20 ปี หลายคนที่ไปพบทันตแพทย์ และตรวจพบว่าฟันซี่ดังกล่าวไม่สามารถขึ้นมาในช่องปากได้อย่างสมบูรณ์ ทันตแพทย์มักจะแนะนำให้ผ่าออก ถึงแม้จะยังไม่มีอาการ เพราะฟันคุดนั้นๆ อาจทำให้เกิดอาการดังต่อไปนี้
- ปวดฟันอย่างมาก เมื่อฟันคุดจะขึ้นแต่ไม่สามารถขึ้นได้
- ฟันผุลุกลาม เนื่องจากฟันคุดมักเกิดกับฟันซี่สุดท้ายของขากรรไกร คนส่วนมากมักจะทำความสะอาดไม่ทั่วถึง
- ฟันคุดที่ขึ้นได้บางส่วน เหงือกส่วนที่คลุมฟันมักถูกกัดสบจากฟันคู่สบ ทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อของเนื้อเยื่อรอบฟัน และมีอาการปวด
- ฟันคุดที่ขึ้นได้บางส่วน ซอกระหว่างฟันคุดกับฟันข้างเคียงจะเป็นที่สะสมของเศษอาหารจำนวนมาก ซึ่งกำจัดออกได้ยาก ทำให้เกิดฟันผุลุกลามไปยังฟันซี่ข้างเคียง บางครั้งการผุลุุกลามมากจนทะลุโพรงประสาทฟัน อาจต้องถอนฟันข้างเคียงออกพร้อมกับฟันคุด
- โรคเหงือกและปริทันต์ บริเวณซอกฟันที่ไม่สามารถทำความสะอาดได้ทั่วถึง นอกจากจะทำให้ฟันผุ ยังทำให้เกิดเหงือกอักเสบ มีการทำลายของกระดูกรอบฟัน เกิดเป็นโรคปริทันต์ได้
- ถุงน้ำในขากรรไกร
อาการแสดงที่บ่งชี้ว่าควรไปพบทันตแพทย์เพื่อผ่าฟันคุด
- อาการปวดฟันบริเวณมุมขากรรไกร ปวดมากตลอดเวลา
- เหงือกด้านในบริเวณฟันซี่หลังสุด มีการอักเสบ บวม แดง
- อ้าปากได้น้อย
- อาการบวมที่ใบหน้า
ขั้นตอนการผ่าฟันคุด
- X-ray เพื่อดูลักษณะฟันและรากฟันที่อยู่ภายในกระดูกขากรรไกร เพื่อวางแผนการรักษาก่อนการผ่าฟัน
- เตรียมบริเวณที่จะผ่า โดยการใส่ยาชาเฉพาะตำแหน่ง รอจนยาชาออกฤทธิ์
- ขั้นตอนการผ่าตัด การผ่าตัดเปิดเหงือก, การถอนฟันคุดออก, การเย็บปิดปากแผล
- ทันตแพทย์จะให้คำแนะนำและข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการดูแลรักษาหลังการผ่าฟันคุด
คำแนะนำและข้อปฏิบัติหลังการผ่าฟันคุด หรือถอนฟัน
- แนะนำให้กัดผ้าก๊อซแน่นๆ ประมาณ 1 ชั่วโมง เพื่อห้ามเลือด และถ้าเลือดยังไม่หยุด ให้เปลี่ยนผ้าก๊อซชิ้นใหม่และกัดต่อจนกว่าเลือดจะหยุดไหล
- ห้ามบ้วนน้ำ บ้วนปาก ถ้ามีเลือดมีน้ำลายให้กลืน เพื่อป้องกันเลือดไม่หยุดไหล เนื่องจากก้อนเลือดที่แข็งตัวแล้วจะหลุดออกมาขณะที่เราบ้วนปาก
- หลีกเลี่ยงการกลั้วปากแรงๆภายใน 24 ชม.หลังถอนฟันหรือผ่าฟันคุด
- สามารถแปรงฟันได้ตามปกติแต่ควรให้ความระมัดระวังบริเวณแผล
- ควรรับประทานอาหารอ่อนๆ และรสไม่จัดในช่วง 2 – 3 วันแรก
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะจะทำให้แผลหายช้า
- อาการปวด หลังการถอน สามารถเกิดขึ้นได้ และบรรเทาได้ด้วยการรับประทานยาแก้ปวดตามที่ทันตแพทย์สั่ง
- ห้ามใช้ลิ้นดุนหรือดูดแผลเล่น จะทำให้เลือดไม่หยุดไหล
- ใช้น้ำแข็งประคบประมาณ 15-30 นาที เพื่อลดอาการเจ็บปวดและอาการบวม
